روتس بلوئر (ROOTS BLOWER)

📜 تاریخچه روتس بلوئر

روتس بلوئر در سال ۱۸۴۵ توسط برادران روتس در آمریکا اختراع شد و در سال ۱۸۶۹ در انگلستان ثبت اختراع گردید. آن‌ها برای بهبود ماشین‌های دمنده دوّار، حق اختراع دریافت کردند. در سال ۱۸۷۵ نیز یک دمنده روتس در نمایشگاه سن‌پترزبورگ به نمایش گذاشته شد.

در همان نمایشگاه، Thwaites و Carbutt یک نمونه از اصل Roots (ماشین دمش هوا) را برای تهویه معدن ارائه کردند.

در سال ۱۹۳۱ شرکت‌های Roots Blower و Connersville Blower Company توسط شرکت بین‌المللی Derrick and Equipment خریداری شدند و شرکت Roots-Connersville Blower شکل گرفت. همان سال، تولید کمپرسورهای گریز از مرکز نیز آغاز شد.

از سال ۱۹۴۴، «روتز» به‌عنوان یک برند محصول در صنایع لباسشویی هم شناخته شد. در سال ۲۰۱۵ شرکت Roots توسط Colfax Corporation خریداری شد و اکنون بخشی از شرکت مهندسی Howden در بریتانیا است. خط تولید Roots همچنان شامل طیف گسترده‌ای از دمنده‌هاست.

⚙️ اصل کار و سازوکار دمنده ریشه

فرآیند با جریان هوا از درگاه ورودی به محفظه سیلندر شروع می‌شود. با چرخش روتورها در مجاورت دیواره محفظه سیلندر، «مسیر هوا» شکل می‌گیرد؛ در این بخش معمولاً فشار نزدیک به اتمسفر است.

دمنده روتس بر پایه اصل فشرده‌سازی ایزوکوریک (که به آن فشرده‌سازی خارجی هم گفته می‌شود) کار می‌کند. افزایش فشار با حرکت انتقالی افزایشیِ متناوب یک محیط گازی (مثلاً هوای اتمسفر) به یک سیستم به‌دست می‌آید.

با انتقال فشار محیط از شرایط جوی به سیستمی با مقاومت معلوم و ثابت، افزایش فشار متناظر حاصل می‌شود. پمپ دمنده روتس در یک سطح خروجی کنترل‌شده برای غلبه بر این مقاومت عمل می‌کند.

🧩 اجزا و نکات ساختاری مهم

• روتور محرک به منبع توان مکانیکی خارجی (الکتروموتور یا دیزل) از طریق فولی یا زنجیر وصل می‌شود و روتور دوم از طریق انتقال قدرت چرخ‌دنده شروع به حرکت می‌کند.
• لوب‌های روتس معمولاً به شکل دمبل یا پیچ هستند و با ترکیب صحیح، آب‌بندی سمت خروجی از سمت ورودی را ایجاد می‌کنند.

✅ مزایای روتس بلوئر نسبت به بسیاری از کمپرسورها

• فقط دو قطعه متحرک اصلی دارد (دو لوب) که از نظر شکل و اندازه کاملاً برابر هستند.
• عملکرد آن کاملاً دورانی است.
• لوب‌ها از لحاظ هندسی نسبت به مرکز دوران خود تقارن دارند، بنابراین توازن دینامیکی مناسبی ایجاد می‌شود.
• گاز فشرده به‌طور کامل خارج می‌شود و حجم خالی در خطوط جریان داخل سیلندر باقی نمی‌ماند.

🛠️ تعمیر و نگهداری (چک‌لیست کاربردی)

1. کنترل گیج روغن (در اکثر پمپ‌ها در قسمت پایین بدنه تعبیه شده است).
2. کنترل روغن از نظر زمان کارکرد و کیفیت روغن (عمده روغن‌های وکیوم حدود ۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ ساعت کارکرد مفید دارند).
3. کنترل لرزش پمپ؛ به محض مشاهده لرزش غیرعادی، دستگاه را خاموش کنید و موارد زیر را بررسی کنید:
   • بالانس نبودن محور‌ها
   • خرابی بلبرینگ‌ها
   • خرابی چرخ‌دنده‌ها
   • عدم نصب صحیح پمپ روی شاسی
4. فیلتر کردن هوای ورودی؛ در محیط‌های آلوده نصب فیلتر ضروری است تا از ورود گرد و خاک به داخل پمپ جلوگیری شود. در صورت عدم نصب فیلتر و ورود آلودگی، تایم محور‌ها به‌هم می‌ریزد و صدای ناهنجار ایجاد می‌شود.
5. کنترل دمای پمپ؛ بهترین روش، نصب ترموکوپل و کندانسور است. در شرایط عادی دمای خروجی روتس بلوئر (کمپرس) می‌تواند تا حدود ۱۰۰ درجه برسد و لزوماً نشان‌دهنده خرابی نیست.
   دلایل رایج افزایش دما:

   • جابجایی محور‌ها نسبت به سیلندر (اصطکاک)
   • خرابی بلبرینگ‌ها
   • خرابی چرخ‌دنده‌ها
   • کم بودن روغن
   • بیشتر شدن فشار هوای خروجی (عدم تخلیه پمپ‌های ترکیبی رینگ آبی، روتاری و…)
6. کاهش خلاء ایجاد شده؛ اتصالات ورودی و خروجی و فشار پمپ ترکیبی کنترل شود. در صورت رفع نشدن ایراد، پمپ باید به‌صورت کامل سرویس گردد.

🌍 کاربردهای رایج روتس بلوئر